Афлатоксини – токсичен потенцијал и негативни ефекти врз здравјето

Афлатоксините се секундарни метаболити од класата на микотоксини, кои примарно се синтетизираат од габите Aspergillus flavus и Aspergillus parasiticus. Проблемот со афлатоксините е особено сериозен во определени географски подрачја каде високата влажност и температура, како и несоодветните услови за складирање и обработка на храната, придонесуваат за нивна појава, брзо размножување и нивна акумулација во храната влијаејќи врз нејзиниот квалитет, безбедност и сигурност. Најважните видови на афлатоксини се афлатоксин B1 (AFB1), афлатоксин B2 (AFB2), афлатоксин G1 (AFG1) и афлатоксин G2 (AFG2). Афлатоксин M1 (AFM1) и афлатоксин M2 (AFM2) се хидроксилирани метаболити на AFB1 и AFB2, соодветно. AFB1, кој најчесто се среќава, е исто така и најтоксичен. Од страна на Меѓународната агенција за истражување на канцер (IARC) е класифициран како канцероген за луѓето, додека AFM1 се смета за „можен канцероген“.
Афлатоксините претставуваат ризик по здравјето на луѓето и животните при долготрајно изложување преку исхраната, бидејќи манифестираат мутагени, тератогени, имуносупресивни, генотоксични и канцерогени ефекти. Во моментов, многу земји во светот применуваат строги регулативи за да ја задржат содржината на AFB1 (и другите афлатоксини) на минимално ниво во храната. Со цел намалување на ризиците по јавното здравје и економските загуби, интензивно се истражуваат и различни стратегии за детоксикација, меѓу кои физички, хемиски и биолошки методи.
Преку преглед на релевантната научна литература и достапните податоци, настојуваме да ја истакнеме сериозноста од изложеноста на афлатоксини, да ги опишеме механизмите преку кои тие делуваат во организмот, како и да укажеме на потребата од превентивни мерки и построги регулаторни пристапи за намалување на ризиците по јавното здравје.